گاهی بیرونِ چارچوب، بهترین قابِ فهم شکل میگیرد
توضیح: این یادداشت درباره یک مقاله به ظاهر علمی- پژوهشی و در اصل یک انتحال دانشجویی از دو مقاله نگارنده است که در ضمن آن نام سه استاد از همکاران گرامی نگارنده به ناگزیر ذکر شده است. اما پس از نگارش این یادداشت مشخص شد که استادان مزبور قربانی اعتماد به دانشجوی مذکور بودهاند، و لذا یکی از این استادان پس از نگارش یادداشت حاضر توضیحی را در مورد سوءاستفاده از نامشان برای اینجانب فرستادند که در ادامه این یادداشت عیناً انتشار مییابد.
در سالهای اخیر، در برخی محافل دانشگاهی این گزاره شنیده میشود که «کتابخانه نهادی سنتی است» یا «عصر کتابخانه تمام شده است». این نگاه نهتنها دقیق نیست، بلکه حاصل سوءبرداشت از کارکرد واقعی کتابخانه در عصر اطلاعات است. کتابخانه نه «انباری از کتاب» است و نه سازمانی که با دیجیتالیشدن محو میشود. برعکس، کتابخانهها همان زیرساختهایی هستند که دولتها، دانشگاهها، صنایع و جوامع برای رقابتپذیری و توسعه پایدار به آن متکیاند.کتابخانهها امروز سکویی برای داده، دانش، پژوهش، نوآوری، یادگیری مادامالعمر و خدمات اجتماعی هستند. اگر فردی کتابخانه را تنها در قالب قفسه و کتاب ببیند، در حقیقت ماهیت دانش در جامعه مدرن را درک نکرده است. می توان گفت به نحوی در دوران پسا دیویی به سر می بریم. یعنی دورانی که کتابخانه ها دیگر کتاب محور نیستند. داده-خدمات محور هستند. بزرگترین تغییر در جهان اطلاعات، گذار از «شیء فیزیکی» (کتاب، سند، نشریه) به شبکه خدمات دادهمحور است. کتابخانهها یکی از معدود نهادهاییاند که این گذار را نهتنها همراهی کردهاند بلکه هدایت میکنند. نوشتار حاضر به این مورد می پردازد که نگاه افراطی به پذیرش فناوری در کتابخانه ها و حذف تندروانه کتابخانه نگاه غلطی است و به ریشه رشته علم اطلاعات و دانش شناسی ضربه اساسی وارد خواهد کرد.
این مطلب به مرور سه مقاله منتشرشده در سال ۲۰۲۵ با محوریت «تابآوری دیجیتال و اطلاعاتی در کتابخانهها» میپردازد. یافتهها نشان میدهد کتابخانهها با آموزش سواد دیجیتال و مقابله با اطلاعات نادرست (مقاله اول)، ایفای نقش به عنوان پناهگاه و مرکز خدمات در بحرانهای اجتماعی (مقاله دوم)، و ادغام راهبردهای تابآوری دیجیتال در مدیریت و زیرساخت (مقاله سوم)، نه تنها خدمات اطلاعاتی، بلکه نقشهای حیاتی اجتماعی و حمایتی در تقویت تابآوری جامعه ایفا میکنند.
کتابخانههای دیجیتال هوشمند، با بهرهگیری از هوش مصنوعی، انقلابی در فرآیند پژوهش ایجاد کردهاند. این سیستمها با درک معنایی پرسشهای کاربران، دسترسی سریع و دقیق به منابع را فراهم میکنند. آنها با ارائه قابلیتهایی مانند جستجوی یکپارچه در پایگاههای مختلف، اولویتبندی منابع معتبر، خلاصهسازی خودکار و تحلیل ارتباطات بین مقالات، بار جستجو و غربالگری اطلاعات را از دوش پژوهشگر برمیدارند. این امر زمان و انرژی محققان را برای تمرکز بر تحلیل عمیقتر و خلق ایدههای نو آزاد میکند و پژوهش را به تجربهای پربازده و لذتبخش تبدیل مینماید.
زمانی که اعلام شد جزو برگزیدگان جایزۀ Infoshare ۲۰۲۲ انجمن علم اطلاعات و فناوری[۱] هستم، دانشجویان زیادی پیام دادند و خواستار اطلاع از نحوۀ دریافت این جایزه و مزایای آن بودند. بنابراین تصمیم گرفتم تجربهام را در قالب نوشتار به اشتراک بگذارم.
علم گر دست نا اهلش بود علم نبود عاقبت رنجی بود الهام یلوه و افسانه یلوه دانشجویان کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانششناسی دانشگاه قم این روزها تیتر اول همه خبرهای جهان با جملهای شروع میشود که واژه کرونا درآن خودنمایی میکند. به این پدیده از جنبههای اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و حتی طنز
سیاهه وارسی انجمن کتابداری و اطلاعرسانی استرالیا برای بازگشایی کتابخانهها[۱] برگردان به فارسی: پریناز بابایی؛ زیر نظر کمیته روابط بینالملل انجمن کتابداری و اطلاعرسانی ایران از اول ماه مِی، دولتها نسبت به برنامهریزی برای رهایی از محدودیت خدمات اقدام و اعلام کردهاند که کتابخانهها در قلمروی شمالی کشور استرالیا از ۱۵ مِی مجدد بازگشایی میشوند.
صبر و حقیقت جویی، راه مقابله با آشفتگی اطلاعاتی کرونا دکتر عبدالحسین فرج پهلو استاد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز از زمان شکل گیری و شیوع اخبار مرتبط با بیماری کووید ۱۹ در بهمن ماه ۱۳۹۸ تا کنون اخبار و شبه اخبار فراوانی به ویژه در شبکه های اجتماعی رایج
کرونانگاری دکتر محسن حاجی زینالعابدینی (عضو هییت علمی گروه علم اطلاعات و دانششناسی دانشگاه شهید بهشتی؛ رایانامه: zabedini@gmail.com) هیچ نوشته ای را نمی توان جدا از بافت و محیطی که در آن شکل گرفته و به قلم در آمده است تصور کرد. چرا که نگارنده هر سطری، آدمیزادی است با هزار و یک ماجرای
تحلیلی انتقادی و دروننگر درباره انجمن: چالشِ استعارهها و تمثیلها دکتر رضا رجبعلی بگلو عضو هییت علمی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) مجمع عمومی و انتخابات هفتمین دوره انجمن کتابداری و اطلاعرسانی ایران با کنگره چهارم متخصصان علوم اطلاعات همرخداد شد. رخداد فرخندهای که به پیشنهاد رییس هییت مدیره ششم انجمن جناب
معرفی کتاب شغل های کتابداری و علم اطلاعات: مدیریت و ارتقای فعالیت های حرفه ای[۱] درباره نویسنده کتاب جی. کیم دُریتی بنیانگذار و مدیر عامل یک موسسه مشاوره اطلاعاتی است. وی همچنین سابقه تدریس و نگارش را در موضوعاتی چون کارآفرینی و شغل های جایگزین برای دانشجویان و متخصصان علم اطلاعات و دانش شناسی
سفری به مسکو و نظری به کتابخانه های آن اواخر مردادماه سال جاری بود که برای شرکت در کنفرانس بین المللی مدیریت اطلاعات و ارتباطات رهسپار مسکو شدم. هنگام فرود هواپیما در فرودگاه مسکو در یک نمای کلی، شهر را دیدم که عاری از برجهای سربه فلک کشیده بود و مسافتی بسیار زیاد جنگلهای
نظری بر کتابخانه عمومی دبی در زمستان سال گذشته، بنا به دعوت یکی از دوستان، فرصتی پیش آمد تا از کتابخانه عمومی دبی در امارات متحده عربی بازدیدی داشته باشیم. دبی در زمستان، هوایی معتدل داشت و بارانی نم نمک هم می بارید که هوا را لطیف کرده بود. شهر، آرام، بی سروصدا و منضبط
کمدهای کتابخانه در شعبه ۳ شورای حل اختلاف از مجموعه: پشت دیوارهای کتابخانه (بخش دوم) آقای بازپرس، از بالای عینک ته استکانی قهوه ای تریاکیاش نگاهی می کند و بی آنکه چیزی بگوید دوباره با چشمان بی حالتش به دنبال منگنه روی کاغذ می گردد تا آن را باز کند. از حد فاصل بین ابروها
فهرست همایشها، سخنرانیها و کارگاههای مدیریت دانش در ایران یکی از عوامل موثر در فرایند رشدعلمی در یک کشور، برگزاری همایشها و کنفرانسهای علمی و تخصصی است که بستر مناسبی برای تبادل اندیشه و ارایه اندیشهها و یافتههای نو بوجود آورده است. سازمانها، دانشگاهها، انجمنها و سایر مراکز علمی نیز با هدف فراهمآوری بستری
کلیپهای ترجمه شده خواندن همکاران نشریه الکترونیکی شناسه در این شماره پس از گردآوری و ارزیابی کلیپهایی در ارتباط با خواندن، آن ها را و ترجمۀ کردند. این کلیپها را میتوانید در لینک زیر ببینید. عناوین کلیپها: – چگونه باید کتاب خواند؛ – چگونه یک کتابخوان حرفهای باشیم؛ – بهترین کتابی که خواندهاید؛ – دختری
کتابت را قورت بده؛ گفتاری پیرامون خواندن و نوشتن دانشآموزان و دانشجویان همواره به دنبال راههایی برای مطالعه و خواندن مفید هستند تا به سطح یادگیری برسند اما متأسفانه الگوی خواندن در سنین کمتر بهخوبی در آنها شکل نگرفته و نمیتوانند مطالعۀ ثمربخشی داشته باشند. این نوشتار از گفتاری با عنوان ” کتابت را قورت
فولکسونومی: از تگ تا هشتگ عنوان مطلبی که خدمتتان ارایه میکنم فولکسونومی: از تگ تا هشتگ است. فهرست مطالب شامل موارد زیر است: اول در مورد خود تگ صحبت میکنیم و بعد به فولکسونومی و روشهای ایجاد آن، میپردازیم. انواع تگها و فولکسونومی معرفی خواهد شد و به اجزا، مزایا و نمونههایی از فولکسونومی پرداخته
تاریخچه ای کوتاه از انجمن کتابداری و اطلاعرسانی: اینفوگرافی انجمنها به عنوان یکی از جلوههای مشارکت مردمی ازجمله نهادهای اجتماعی هستند که در جهت تحقق بخشیدن به خواستهای گروهی از افراد که در زمینهای خاص دارای آرمانها، هدفها، علایق، و منافع مشترکی میباشند، شکل میگیرند. در این میان، انجمنهای حرفهای در رشد و پیشرفت یک
گزیده ای از اخبار ماهانه انجمن کتابداران ایران (بین سالهای ۱۳۵۸ و ۱۳۵۹) پیگیری فعالیت های انجمن کتابداری و اطلاع رسانی ایران در گذشته ما را به انتشار یکی از پرکاربردترین ابزارهای اطلاع رسانی، یعنی “اخبار ماهانه انجمن کتابداران ایران” رهنمون می سازد. این نشریه در سالهای ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۸۹ در کنار نامه انجمن کتابداران
ما و هفتۀ کتاب؛ «سوزن» یا «جوالدوز»؟! جو مناسبتگرای تقویم ایرانی و البته آمیخته به «تعارف» که از تمایزات فرهنگی ما ایرانیهاست، منجر به آن شده که برای بسیاری از مسایل، مقولات، افراد، رویدادها و … «روز» و «هفته» تعریف شده و در تقویم درج شده است. گویی که «وجدان جمعی» ما با نامگذاری روزها
گرانیگاه ما کجاست؟ تمام شد! بالاخره پرینتر کارش را تمام می کند و با کمک دوستان، نام “علم اطلاعات و دانش شناسی” را می چسبانیم پشت در اتاق دانشجویان دکتری. یکی دو روز بعد، ناخواسته شنونده مکالمه هایی میشوم که از راهروی مشرف به همان اتاق و بعد از تعطیلی کلاس به گوش میرسد. از
نظری به رویکردهای توسعه فرهنگ مطالعه ایران چنانچه نظری به نوشتار مقوله فرهنگ مطالعه در ایران شود، دو روبکرد برای توسعه فرهنگ مطالعه به چشم می خورد یکی رویکرد مکانیکی(تحلیلی) و دیگر رویکرد سیستمی. در رویکرد مکانیکی عقیده بر این است که با شناخت اجزاء یک شیء، میتوان به ماهیت و ویژگیهای آن پی برد.
نگاهی به محتوای مدرسه تابستانی خواندن – بخش نخست «تجربیات موفق ترویج خواندن در جهان» از دکتر محمد حسین دیانی مقایسهی فعالیتهای فرهنگی که کتابخوانی هم جزیی از آن به حساب میآید به دلیل تفاوتهای فرهنگی بسیار زیادی که در مجموعه ارزشهای اجتماعی و قواعد اجتماعی که بر اساس ارزشها شکل میگیرند و فعالیتهایی که
فیلم های ارسالی برای مسابقه ترویج خواندن مسابقه ترویج خواندن با محوریت “ترویج خواندن” در سه بخش متن، عکس و فیلم در بهمنماه سال ۹۴ برگزار شد. متأسفانه بخش مربوط به “فیلم” این مسابقه، از سوی شرکتکنندگان مورد استقبال زیادی قرار نگرفت؛و تنها ۶ شرکتکننده آثار خود را برای ما ارسال کردند. این آثار مورد
متن های ارسالی به مسابقه خواندن مسابقه ترویج خوان با محوریت “ترویج خواندن” در سه بخش متن، عکس و فیلم در بهمن ماه سال ۹۴ برگزار شد.در بخش”متن” از مسابقه خواندن، تعداد ۲۱ شرکتکننده به فراخوان پاسخ دادند و متون خود را برای ما ارسال کردند. این آثار توسط ۳ تن از متخصصین علم اطلاعات
گفتگو با برگزیدگان مسابقه فیلم یکدقیقهای مدرسه تابستانی خواندن فراخوان و متن مسابقه فراخوان مسابقه فیلم های یک دقیقه ای «یک کتاب سرنوشت ساز» در تاریخ ۱۰ شهریور ۱۳۹۴ در دو گروه تلگرام مربوط به مدرسه تابستانی خواندن اعلام شد و مهلت ارسال نیز دوشنبه ۲۳ شهریور ماه اعلام شد. حتما در میان دوستان، آشنایان،
نگاهی به محتوای مدرسه تابستانی خواندن – بخش دوم «ترویج خواندن در جوامع کوچک» از نهضت قریشی نژاد گاهی اوقات کودکانی مشاهده میشوند که بسیار خوب و دلنشیناند، اما یکباره آسیبهای اجتماعی اینها را درگیر کرده است. به این علت که وقتی یک بچهای به کتابخوانی عادت ندارد، زمانی که به جوانی میرسد ذهنش تهی
نگاهی به محتوای مدرسه تابستانی خواندن – بخش سوم کتابخانههای عمومی و کارکرد آنها در سیاست گذاریهای محلی خواندن یا سیاست گذاری محلی برای ترویج خواندن از دکتر محمدرضا اسمعیلی گیوی اهمیت پژوهش و مطالعه: امروز اقتصاد بین المللی و در پی آن اقتصاد ملی ما با فاصله گرفتن از اقتصاد سنتی و صنعتی و
مدرسۀ تابستانی خواندن از زبان مدرسان مقدمه در این دوره از مدرسه تابستانی خواندن، آن دسته از کتابداران نخبه پژوهشگر و علاقهمند به ترویج مطالعه که تمایل به حضور در این طرح را داشته باشند، پس از پذیرش، در دورههای متمرکز ترویج خواندن با حضور استادان برتر کشور برای ایفای نقش کلیدی مروجان خواندن در