نشریه الکترونیکی شناسه

ISSN: 2538-5534​

ویترین تجربه

نمایش تجربه‌ها، الهام‌بخش خلاقیت‌های تازه است

«صد کتاب ماندگار قرن»؛ روایتی از حافظه مکتوب ایران

سلسله نشست‌های «صد کتاب ماندگار قرن» با برگزاری بیش از پنجاه جلسه، به رویدادی اثرگذار در بازخوانی میراث مکتوب ایران تبدیل شده است. این برنامه با حضور پژوهشگرانی با دیدگاه‌های متفاوت، نشان داده که کتاب‎‌‌های ماندگار متونی زنده و گفت‌وگو برانگیزند که هر نسل را به بازتعریف نسبت خود با آن‌ها فرامی‌خوانند. در تکمیل این مسیر، پیشنهاد می‌شود طرحی با عنوان «کتاب ماندگار زندگی من» اجرا شود تا مخاطبان نیز تجربه‌ی خود از تأثیرگذارترین کتاب زندگیشان را ثبت کنند. بدین‌ترتیب روایت ِحافظه مکتوب ایران از انحصار متون خارج شده و به حافظه زیسته مردم پیوند بخورد.

ادامه مطلب »

تجربه‌ای ارزشمند به نام تجربه‌نگاری (چگونه تجربه‌هایم به نوشته و کتاب تبدیل شدند)

تجربه‌اندوزی بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی فردی و حرفه‌ای انسان است، اما ارزش تجربه زمانی بیشتر می‌شود که ثبت، بازاندیشی و با دیگران به اشتراک گذاشته شود. این نوشته با تأکید بر اهمیت نوشتن و تجربه‌نگاری، به نقش آن در حفظ و انتقال دانش و آموخته‌های فردی و حرفه‌ای می‌پردازد. نویسنده با مرور بخشی از تجربه‌های خود از آغاز فعالیت در کتابداری و تحصیل در این رشته تا تدریس، پژوهش و فعالیت‌های دانشگاهی، نشان می‌دهد که چگونه بسیاری از تجربه‌های کاری و آموزشی او زمینه‌ساز نگارش مقاله‌ها و کتاب‌های مختلف شده‌اند. در ادامه، بر اهمیت دانش زیسته و ثبت تجربه‌های حرفه‌ای تأکید می‌شود. در پایان نیز با توجه به سرشت حرفه کتابداری و تعامل مستمر کتابداران با جامعه، ثبت و به اشتراک گذاشتن تجربه‌ها ضرورتی برای انتقال آموخته‌ها، حفظ حافظه حرفه‌ای و بهره‌مندی دیگران از این تجربه‌ها دانسته می‌شود.

ادامه مطلب »

کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان مرکزی آینده‌ساز؛ معجزه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

چندی پیش یادداشت ارزشمند دکتر عبدالرسول خسروی، عضو هیئت علمی گروه کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر در لیزنا با عنوان “در ستایش معلمی که دروازه دنیای کتاب را به رویم گشود” در بستر گروه بحث ایمیل کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاه فردوسی مشهد مورد توجه قرار گرفت. یادداشت ایشان در رابطه با معلمی بود. که در چهارم دبستان انگیزه و علاقه خواندن کتاب را در وجودش روشن می‌کند. دکتر حسن اشرفی‌ریزی، عضو هیئت علمی گروه کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در بحث این یادداشت صحبت از خاطرات خوب کودکی‌ خود، و نگارش محتوای آن با عنوان “دانش‌آموزان گریز پا از مدرسه” که مرور خاطرات تلخ و شیرین دانش‌آموزی دهه 70-50 کرده‌اند، دانش‌آموزانی که با وجود گریز از کلاس درس، گرایش به کتابخانه کوچک مدرسه داشتند. همین بحث‌ها باعث شد به دوران کودکی‌ام برگردم. دورانی که هر گاه در ذهنم یادآوری می‌شود. خاطرات تلخ و شیرین آن در فضای مدرسه و بیشتر در محیط کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان شهرستان کوهدشت، استان لرستان رقم خورده است. شاید برای همه ما پاسخ به این سوال ضروری باشد. چه کسی؟ و چه چیزی؟ ما را به کتاب و کتابخوانی علاقه‌مند کرد؟ شاید لازم باشد برای حل برخی از مسائل جامعه برای مثال بحث “فرهنگ کتاب و کتابخوانی” به ریشه مسئله نگاه کنیم. بر این باورم انتقال تجربیات و اشتراک‌گذاری آن منجر به حل مسائل در عصر حاضر می‌شود. نوشته پیش رو بیان خاطرات کودکی یک دختر بچه دهه هفتادی، که با چالش ترس و تنفر از مدرسه در دوران دوم و سوم دبستان روبرو شده است که با احداث کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در چند قدمی منزل به خوبی این چالش را حل و استعدادهای ذاتی خودش را پیدا می‌کند. دختر بچه‌ای که با وجود ترس و تنفر از مدرسه و کتک خوردن در آن، با حضور و فعالیت مستمر در کانون، نه تنها به مدرسه علاقه‌مند می‌شود و عضو شاگردان ممتاز مدرسه قرار می‌گیرد، بلکه به یک نویسنده و عضوی فعال در کانون تبدیل می‌شود. همچنین در ایام نوجوانی، با انتخاب کد رشته اشتباهی، وارد عرصه رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی (کتابداری و اطلاع‌رسانی سابق) می‌شود.

ادامه مطلب »

فراگیری علم و دانش، بدون اخلاق بی‌معنی است، تجربیات زیسته در حوزه آموزش و پژوهش دانشگاهی

حضور در کلاس درس و دانشگاه و انجام پژوهش به خودی خود هدف نیست، بلکه بهانه‌ای برای خودسازی و آماده شدن در عرصه پذیرش مسئولیت‌های بیشتر و بالاتر در تحصیل، شغل و زندگی است. نوشته پیش‌رو، نگارشی از تجربیات زیسته یک دانشجوی دکتری تخصصی در حوزه آموزش و پژوهش در سه مقطع کارشناسی، کارشناسی‌ارشد و چند ترم از مقطع دکتری تخصصی است. او در طول 12 سال تحصیل در دانشگاه و حضور در کلاس‌های متفاوت آموزشی با استادان مختلف، با وجود نداشتن هیچ گونه پیش‌زمینه‌ای از رشته دانشگاهی خود در مقطع کارشناسی، همواره سعی در واکاوی رشته و یادگیری از استادان متفاوت داشته است. در این میان، اخلاق و رفتار استادان نسبت به علم و دانش آنان، بیشتر مورد توجه این دانشجو قرار می‌گیرد؛ به گونه‌ای که در هر مرحله از تحصیل با باری از تجربیات متفاوت به مرحله دیگر وارد می‌شود. اما آنچه برای همیشه در ذهن این دانشجو آرشیو شده است، اخلاق و رفتار استادان است؛ زیرا اخلاق و رفتار خوب، علم و یادگیری را به شدت تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.

ادامه مطلب »

تجربه زیسته در کاردرمانی، روایتی

از چند ساعت حضور در بخش کاردرمانی یک مرکز درمانی اعصاب و روان زنان؛ جایی که میان مهره‌ها، دستبندها، خنده‌ها و اشک‌ها، چهره‌ای انسانی از بیماران آشکار می‌شود. این یادداشت، تلاشی است برای ثبت لحظه‌هایی کوتاه اما ماندگار از امید، تنهایی و نیاز به دیده شدن.

ادامه مطلب »

حفاظت از میراث علمی دانشگاهی؛ تجربه سازماندهی و مستندسازی مجموعه اشیای مهندسی در مرکز اسناد و گنجینه دانشگاه صنعتی شریف

اشیای علمی و ابزارهای مهندسی، بخشی از میراث دانشگاهی هستند که تاریخ آموزش، پژوهش و تحول فناوری را روایت می‌کنند؛ با این حال، حفاظت و مستندسازی آن‌ها در بسیاری از دانشگاه‌ها کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این مقاله تجربه مرکز اسناد و گنجینه دانشگاه صنعتی شریف را در ساماندهی، مستندسازی و حفاظت از مجموعه‌ای ارزشمند از اشیای مهندسی معرفی می‌کند. این مجموعه که در سال ۱۳۹۹ توسط دکتر علی امیرفضلی، استاد پیشکسوت دانشکده مهندسی مکانیک، به دانشگاه اهدا شد، شامل بیش از ۳۰۶ شیء از جمله خط‌کش‌های محاسباتی، ماشین‌حساب‌های مکانیکی، ابزارهای اندازه‌گیری و سایر تجهیزات آموزشی و مهندسی است. در این پروژه، پس از شناسایی، تفکیک و عکاسی استاندارد، برای هر شیء شناسنامه‌ای علمی شامل مشخصات فنی، تاریخی و کاربردی تهیه و اطلاعات آن در پایگاه داده مرکز اسناد ثبت شد. اجرای پروژه با مشارکت میان‌رشته‌ای کتابداران، متخصصان موزه‌داری، استادان مهندسی و دانشجویان و با بهره‌گیری از منابع تخصصی، کاتالوگ‌های تاریخی و جستجوی تصویری انجام گرفت. از مهم‌ترین دستاوردهای پروژه، شناسایی یکی از غنی‌ترین مجموعه‌های خط‌کش‌های محاسباتی کشور با بیش از یکصد نمونه از کشورهای مختلف است که برخی از آن‌ها در حوزه‌های تخصصی مهندسی، صنایع و حتی برنامه‌های فضایی و نظامی کاربرد داشته‌اند. این تجربه نشان می‌دهد که کتابخانه‌ها و مراکز اسناد دانشگاهی می‌توانند با رویکردی میان‌رشته‌ای، نقشی مؤثر در حفاظت، مستندسازی و معرفی میراث علمی و فناورانه ایفا کنند و الگویی عملی برای سایر دانشگاه‌های کشور ارائه دهند.

ادامه مطلب »

روز عادی، درخواست غیرعادی

در داستان «روز عادی، درخواست غیرعادی» نوشتهٔ فاطمه صدرا، ما به یک روز ظاهراً معمولی در کتابخانه پا می‌گذاریم که با ورود زوجی خاموش و درخواست سه کتاب عجیب، رنگی از اضطراب و رمزآلودگی می‌گیرد. راوی ــ کتابدار ــ در سکوت میان قضاوت و وظیفه، شاهد گفت‌وگویی کوتاه اما تکان‌دهنده است. نویسنده با زبانی ساده و فضایی واقع‌گرایانه، لحظه‌ای روزمره را به صحنه‌ای پرابهام و انسانی بدل می‌سازد؛ از همان جنس روزهایی که با سؤالی در ذهن تمام می‌شوند: «آیا امروز واقعاً عادی بود؟»

ادامه مطلب »

از داوطلبی تا اثرگذاری: آنچه مشارکت جمعی به من آموخت

من، دانشجویی که عشق به مشارکت جمعی و نوشتن، مسیر تحصیل و حرفه‌ام را شکل داد. دوران کارشناسی در دانشگاه شهید چمران اهواز (۹۴-۱۳۹۱) با فعالیت در تشکل دانشجویی دانشگاه و حلقه‌های کتابخوانی گذشت. پس از فارغ‌تحصیلی، برای پر کردن خلاء مهارت نوشتن، در سال ۱۳۹۵ به طور اتفاقی وارد عرصه رسانه شدم و در پایگاه خبری «وهار» در شهرستان کوهدشت به عنوان خبرنگار و سپس دبیر سرویس اجتماعی مشغول شدم.

با ورود به مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه الزهرا (تهران) در سال ۱۳۹۶، حضور حرفه‌ای‌ام آغاز شد. شروع کار، عضویت در تیم روابط عمومی سومین کنگره متخصصان علوم اطلاعات بود. اگرچه مدتی با کار فهرست‌نویسی در کتابخانه ملی از فضای دانشگاه دور شدم، اما با فعالیت در نشریات «پیک دانش» و «شناسه» و نیز برگزاری کارگاه ویرایش، دوباره به دایره مشارکت بازگشتم.

اوج این مسیر، وقتی بود که در زمستان ۱۳۹۷ مسئولیت مدیر مسئولی و سردبیری نشریه پیک دانش را بر عهده گرفتم. با چشماندازی فراتر از مرزهای دانشگاه، تیمی از دانشجویان بااستعداد سراسر کشور را گرد هم آوردم و با تولید محتوای متنوع و جذاب، این نشریه را به رسانه‌ای برای جریان‌سازی در حرفه تبدیل کردم. در کنار آن، عضویت در کمیته ناظر نشریات دانشگاه الزهرا و سردبیری خبرنامه المپیاد ورزشی را تجربه کردم که با چالش‌های مدیریتی و حتی بی‌عدالتی‌هایی همراه بود.

همزمان، در پنجمین کنگره متخصصان علوم اطلاعات (۱۳۹۸) به عنوان مسئول روابط عمومی، در شرایط سخت قطعی اینترنت و فضای ملتهب کشور برای پوشش خبری کنگره تلاش کردم. پس از برگزاری بیستمین همایش انجمن علمی دانشگاه الزهرا و در اوج خستگی، به دلیل بیماری و نیاز به اتمام پایان‌نامه، در آذر ۱۳۹۸ از مسئولیت‌های اجرایی کنار کشیدم. ثمره این یک سال تلاش بی‌وقفه، کسب چندین مقام ملی و بین‌المللی برای نشریه و دریافت عنوان «نفر برتر» در جشنواره رسانه‌ای «تیتر ۱۲» بود.

از دل این سال‌ها آموختم که پویایی یک حرفه، نیازمند مدیرانی خردمند و افرادی دغدغه‌مند با اخلاق کار تیمی است. شبکه‌های مجازی و شاهراه‌های اطلاعاتی، فرصتی طلایی برای یادگیری، اقدام و اثرگذاری هستند. من ترجیح می‌دهم به جای حرکت انفرادی، در کنار جامعه حرفه‌ام و از طریق همکاری و شبکه‌سازی، مسیر خدمت را ادامه دهم. این روایت، سرگذشت جوانی است که با وجود همه دشواری‌ها و کارشکنی‌ها، با عشق به حرفه و عزمی راسخ، تأثیری هرچند کوچک بر جای گذاشت.

ادامه مطلب »