header001

فراخوان شماره 15

شماره سیزدهم و چهاردهم: مدیریت کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی

محمد زره ساز

معادله‌ای با سه مجهول

چندین سال پیش که دانشجوی دانشگاه فردوسی مشهد بودم یکی از اساتید گروه دامپزشکی رئیس کتابخانه مرکزی شده بود. ایشان جایگاه خوبی نزد مدیران اصلی دانشگاه داشت و به قول معروف حرفش را می‌خواندند. از قضا خیلی به کتابخانه هم سر نمی‌زد و حضور فیزیکی نداشت. امور تخصصی را به مدیران و کارکنان متخصص کتابخانه سپرده بود. با این حال توانسته بود امتیازات و امکانات خوبی فراهم و از نفوذش برای بهبود وضعیت کتابخانه و کتابداران استفاده کند. به دوستان به شوخی می‌گفتم اگرچه رئیستان دامپزشک است اما توانسته ضمن احترام به نظرات تخصصی، به خوبی دغدغه‌ها و نیازهایتان را به رؤسا و تصمیم‌گیرندگان دانشگاه منعکس کند.
ادامه مطلب
دکتر رحمت الله فتاحی

رهبری: رویکردی به مدیریت فراتر از وظایف کلاسیک

مدیریت، چه به عنوان یک مسئله فراگیر در زندگی جوامع بشری، چه به منزله یک مفهوم علمی در قلمرو دانشگاهی، و چه در قالب یک مقوله کاربردی در حیات سازمان‌ها، مبحثی بسیار مهّم، با ادبیاتی غنی و نظریه‌­هایی پویا به شمار می‌­رود. این قلمرو آنچنان توسعه یافته است که ده‌­ها گرایش تخصصی در مقاطع مختلف دانشگاهی به آموزش و پژوهش در آن اختصاص یافته و صدها نهاد پژوهشی با رویکردهای گوناگون به واکاوی جنبه های متنوع آن پرداخته اند. جنبه مثبت قلمرو مدیریت، درک جایگاه و ارزش آن از سوی همه بخش­های جامعه اعم از حکومتی، اجرایی، اقتصادی و حتی فرهنگی است.
ادامه مطلب
دکتر حاجی زین العابدینی

درک موقعیت تحول در مدیریت کتابخانه‌ها

انسان‌ها، به ویژه از نوع مدیر، در ابتدای راه مدیریتی خود بسیار پویا و خلاق به نظر می‌رسند و با اشتیاق فراوان از ایده‌هایشان می‌گویند و شوق فراوان دارند که آنها را پیاده کنند. در فکر توسعه ایده‌ها هستند و از هر فرصت و موقعیتی استفاده می‌کنند تا نظرات خودشان - که تصور می‌کنند و باور دارند بسیار ناب و پیشرو هستند- را به همه معرفی کرده و آنها را تشویق به درک و به کارگیری آنها کنند. این ایده‌ها، ممکن است واقعا پیشرو و خلاقانه هم باشند و تا مدتها موجبات شادی درونی و موفقیت فرد را فراهم ‌آورند.

ادامه مطلب
دکتر سمیه سادات آخشیک

مُد، مدگرایی و مدیریت

چطور می‌توانم به هدف سازمان برسم؟ این احتمالاً پرسشی است که اغلب مدیران در ذهن خود دارند و برای یافتن بهترین پاسخ به آن، فرایندها، منابع و رویکردهای سازمان را تنظیم می‌کنند. ارزیابی‌های سالانه تا اندازه‌ای وضعیت سازمان را برای مدیر مشخص، و زمینه را برای تغییر احتمالی رویه ها و تنظیم سکان برای نزدیک شدن به هدف فراهم می‌کنند. اهمیت این پرسش را به جز مدیران سازمان، گروه‌های دیگری هم می‌دانند. کافی است به عنوان کتاب‌ها، مجله‌ها، سمینارها و کنفرانس‌های مدیریتی که سالانه برگزار می‌شود نگاهی بیندازیم.
ادامه مطلب
سمیه پناهی

مقدمه ­ای کوتاه بر اینفوگرافی منابع پیشنهادی مصوب برای سرفصل مدیریت در رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی

اینفوگرافی حاضر در راستای بررسی منابع پیشنهادی مصوب برای "سرفصل مدیریت" در برنامه­ های درسی گرایش­ های اطلاعات و دانش­ شناسی طراحی شد. در این نوشتار چهار گرایش در مقطع کارشناسی ارشد تحت عناوین:1) گرایش مدیریت اطلاعات، 2) گرایش مطالعات کتابخانه­ های عمومی، 3) گرایش کتابخانه­ های دانشگاهی، 4) گرایش مطالعات آرشیوی انتخاب شد و لیست منابع پیشنهادی مصوب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به تفکیک از سایت مربوطه استخراج شد.

ادامه مطلب
ابراهیم افشار

وضعیت مدیریتی انواع کتابخانه‌ها در کشور در گپ‌و‌گفت با دکتر ابراهیم افشار

خوب من در مورد همه کتابخانه‌ها نمی‌توانم نظر بدهم. من در مورد مواردی که می‌شناسم، می‌توانم نظر بدهم. در مورد کتابخانه ملی نظرم این است که ضرورتی ندارد حتماً مدیرش کتابدار باشد. اما چیزی که اهمیت دارد، دوام مدیریت کتابخانه ملی است. یعنی از ابتدای تأسیس کتابخانه ملی تعداد زیادی رئیس کتابخانه ملی داشتیم که در همین دوره جمهوری اسلامی متوسط دوران کاری مدیرها فکر نمی‌کنم بیشتر از دو الی سه سال باشد و این اشکال دارد.
ادامه مطلب
سید مهدی طاهری

تجربه‌های یک مدیر جوان و موفق در عرصه کتابخانه‌های دانشگاهی: گفت‌وگو با دکتر سیدمهدی طاهری

بسم الله الرحمن الرحیم، من هم عرض سلام و ادب و خیر مقدم دارم خدمت اساتید بزرگوار جناب آقای دکتر زره‌ساز و جناب آقای مسعودی عزیز و خیلی هم خوشحالم که در خدمت شما دو بزرگوار هستم. عرض کنم خدمتتان که شاید به دلیل این که کمی بحث مدیریت در کتابخانه ‌های دانشگاه ما غیرسیستماتیک دنبال می‌شود، ویژگی‌های مدیریتی در این دانشگاه کمی با دانشگاه‌های دیگر متفاوت است. همان‌طور که می‌دانید دانشگاه علامه از ادغام یک سری مؤسسات و مراکز آموزش عالی که قبل از انقلاب یا همان اوایل انقلاب فعالیت می‌کردند، در سال 1364 تشکیل شده است. از همان زمان هم که دانشگاه شکل گرفته، بحث کتابخانه مطرح بوده است. خوب این باعث شده است که زیرساخت برخی از دانشکده‌هایمان همان مؤسسات قبلی باشد مثلاً دانشکده بیمه و یا دانشکده‌های مشابه، و همچنان مقداری حالت استقلال‌ نسبی‌شان را هنوز که سال‌ها هم گذشته است، حفظ باشند.
ادامه مطلب
مهرناز خراسانچی

مدیریت در کتابخانه‌ای برای تمام فصول: گفت‌وگو با خانم مهرناز خراسانچی

اول این که من هم خیلی ممنونم از این که بنده را به عنوان مسئول یک کتابخانه عمومی انتخاب کردید و امیدوارم بتوانم خلاصه و هدف‌مند آن چیزی که مدنظر شما هست، خدمتتان ارائه بکنم. به قول شما خُب، ما یک چیزهایی را به‌صورت تئوری می‌خوانیم ... . عرض کنم، آن چیزی که بدیهی است این است که در یک کتابخانه عمومی، جامعه مخاطب با یک کتابخانه تخصصی یا دانشگاهی فرق می‌کند. این هم یک جنبه مثبت، هم یک جنبه منفی دارد. جنبه منفی از این نظر که در کتابخانه‌های عمومی خیلی پراکندگی کاری ایجاد می‌کند. یعنی شما باید به انواع مخاطبین و به خدماتی که انتظار دارند و در توان شما برای ارائه هست، فکر کنید. خیلی گستردگی و پراکندگیِ کار را زیاد می‌کند. ولی حسنش این است که به نظر من، مخاطبین یک کتابخانه عمومی، کم ادعاتر از کتابخانه‌های دانشگاهی و تخصصی هستند.
ادامه مطلب
رسول جعفریان

مدیریت در قدیمی‌ترین کتابخانه مرکزی دانشگاهی ایران: گفت‌وگو با حجت الاسلام و المسلمین دکتر رسول جعفریان

برای درآمد سخن دو نکته را یادآور می شوم. اول این که کتابخانه ها ذخیره های دانش بشری هستند و در این زمینه، مهم ترین نکته این است که بیشترین ذخیره را داشته باشند. در حال حاضر، کتاب صرفا مفهوم کاغذی ندارد و ذخیره کردن، صرفا شامل خرید کتاب نمی شود، بلکه هر آنچه که به نوعی کلمه ذخیره علم و معلومات بر آن می شود، باید حفظ شود. دوم این است که کوتاه ترین و سریع ترین راه را برای انتقال این ذخیره به حافظه مخاطبان فراهم سازند. آنها باید از هر ابزاری برای این کار استفاده کنند، ابزارهایی که بسیاری‌شان جدید هستند، باید آنها را استخدام کرد، بکار گرفت و روز به روز وضعیت آنها را بهبود بخشید. سازوکار ذخیره و انتقال در گرو، بکارگیری همه ابزارهای مدرن در یک فضای آرام و مناسب است. این کاری است که باید کتابخانه ها انجام دهند.
ادامه مطلب
ابراهیم عمرانی

در دل دوست به هر حیله رهی باید کرد! گفت‌وگو با سید ابراهیم عمرانی

اگر در یک کلام بخواهید، باید بگویم ضعیف است. ولی توضیح خواهم داد. مشکل اصلی همانطور که در سال 1386 نوشتم و در سال 1392 باز به صورتی دیگر عنوان کردم، چه در کتابخانه‌ها و چه در کل مسایل دیگر مملکت، مدیریتهای کوتاه مدت و اغلب سیاسی در کشور است. بهتر است بگویم، مشکل بزرگ ما، سیاسی بودن همه چیز در کشور است که بارها یادآوری کرده‌ام. ورزش، کشتی و فوتبالمان هم سیاسی و ایدئولوژیک است و فرهنگمان هم همینطور است. در نتیجه همه چیز برمی‌گردد که کدام بیرق در اهتزاز است و این که امروز باد به بیرق کدام گروه می‌خورد؟ جناح الف یا ب و یا سین؟ یا میم؟ این نکته در دنیا بی‌نظیر است.
ادامه مطلب
دکتر امیررضا اصنافی

سفری به مسکو و نظری به کتابخانه های آن

اواخر مردادماه سال جاری بود که برای شرکت در کنفرانس بین المللی مدیریت اطلاعات و ارتباطات رهسپار مسکو شدم. هنگام فرود هواپیما در فرودگاه مسکو در یک نمای کلی، شهر را دیدم که عاری از برجهای سربه فلک کشیده بود و مسافتی بسیار زیاد جنگلهای سرسبز و وسیع، چشم را می نواخت. فرودگاهی که در آن فرودگاه آمدیم یکی از سه فرودگاه بزرگ مسکو و بسیار خلوت بود. تشریفات ورود به کشور، به سادگی و سرعت انجام شد. از فرودگاه تا هتل کاسموس که محل اقامت ما بود با تاکسی که اسمش اولپ (Olap) بود حرکت کردیم.
ادامه مطلب
ارزیابی سومین کنگره متخصصان علوم اطلاعات ایران- 14 و 15 آبان 1396

ارزیابی سومین کنگره متخصصان علوم اطلاعات ایران- 14 و 15 آبان 1396

ارزیابی یک رویداد مانند کنگره متخصصان علوم اطلاعات ایران، تفاوت اساسی با ارزیابی عملکرد یا وضعیت یک سازمان دارد. این تفاوت ناشی از ماهیت رویدادها و سازمان‌ها است. رویداد یک جریان سیال و گذرا است در حالی‌که یک سازمان یا نهاد جریان و سیستمی است مستقر. ارزیابی عملکرد سازمان عمدتاً مبتنی بر شواهد و سوابق است اما ارزیابی رویدادی چون کنگره، بیشتر متکی بر مشاهده است. بنابراین از جهاتی ارزیابی یک رویداد دشوارتر و حساس‌تر از ارزیابی عملکرد سازمانی است. .
ادامه مطلب
رحیم فرحی شاهگلی

برگزاری آیین نکوداشت فعالیت‌های علمی و پژوهشی استاد رحیم فرحی شاهگلی هم‌زمان با پنجمین مجمع عمومی انجمن کتابداری و اطلاع‌رسانی شاخه آذربایجان

به گزارش کمیته روابط عمومی انجمن کتابداری و اطلاع­رسانی شاخه آذربایجان، پنجمین مجمع عمومی این انجمن به همراه آیین نکوداشت استاد رحیم فرحی شاهگلی با حضور دکتر محمد محمدپور مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی، سید محمدحسین آل هاشم مدیر مرکز اسناد و کتابخانه ملی شمالغرب کشور، دکتر حسن کیانی خوزستانی عضو هیئت‌مدیره و نماینده انجمن کتابداری و اطلاع‌رسانی ایران، معاونین و مسئولین اداره کل کتابخانه‌های عمومی استان، اعضای هیئت‌امنای کتابخانه مرکزی تبریز (ملی سابق) و جمعی از اعضای هیئت‌علمی و دانشجویان دانشگاه‌های آذربایجان شرقی در تالار نخجوانی کتابخانه مرکزی تبریز برگزار شد.
ادامه مطلب
سید مهدی طاهری

خاطرات صددرصد واقعی یک کتابدار پسا برگه‌دانی

امروز کل شیفتم را از اول تا آخر وقت، فقط به کسانی که در بازگشت کتاب تأخیر دارند زنگ زدم. هزار و دویست و چهل و سه کتاب با تاخیر داشتیم. اول وقت که شروع کردم به زنگ زدن، خیلی مؤدب و با احترام سلام و عرض ادب می کردم و مثل جوگیرها فرارسیدن نوروز باستانی را پیشاپیش تبریک می گفتم . لهجه ام مهربان و به لهجه تهرانی ها نزدیک بود. با کمال احترام از آنها خواهش می کردم که کتاب ها را بیاورند تحویل بدهد. از بخشودگی جرائم عمد و غیر عمد کتاب ها می گفتم. طوری حرف می‌زدم که به آنها احساس خوشایندی از اینکه کتاب های امانتی شان، سیصدو پنجاه و شش روز تاخیر دارد، دست می‌داد.

ادامه مطلب
مهرناز خراسانچی

مدیر

«مدير» بر وزن «مْنير» شخص قدر قدرتي را گويند كه زمام امور را به دست با كفايت و يا بي‌كفايتش بخشند تا با امداد از نيروي عقل و تجربت آن را به سر منزل مقصود رهنمون گردد. اقوال متعددي حول و حوش وجه تسميه «مدير» در افواه عامه متداول است، با اين حال «علامه سنجد ميرزاي بي بخار» در اثر با ارزش خويش با عنوان «التحقيق في وجه تسميه اللغات و التفحص و التجسس في افواه العامه و الخاصه من بدء الزمان الا زماننا الحاضر» رآي مقبولي را در اين باره اظهار مي‌دارد. وي حكايتي را نـقـل مي‌كند بدين مضمون كـه:
ادامه مطلب