header001

مخاطبان چه کتاب­هایی را می‌پسندند؟ بررسی شاخص­‎های کتاب‌های پرمراجعه در کتابخانۀ مرکزی آستان قدس رضوی

سید عباس مرجانی*

مریم زبردست**

فاطمه پازوکی***

 

چکیده

هدف: هدف اصلی انجام پژوهش، تدوین شاخصهای کتاب‌های پرمراجعه از دیدگاه کتابداران کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی در سال 1393 می‌باشد. همچنین کمک به امر مجموعه‌سازی در کتابخانه‌ها با تأکید بر کتاب‌های پرخواننده از اهداف فرعی پژوهش است.

 

 

مخاطبان چه کتابهایی را میپسندندروش: این پژوهش از نوع کاربردی و به شیوه پیمایشی است. گردآوری اطلاعات از طریق گزارش‌های نرم‌افزار امانت کتابخانه مرکزی آستان قدس و با استفاده از تدوین پرسشنامه محقق ساخته انجام شد. جامعه پژوهش تمامی کتابداران تالارهای گردش آقایان و بانوان و جوانان پسر و دختر کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی (34 نفر) می‌باشند که از روش سرشماری استفاده شد و پرسشنامه در اختیار آنان قرار گرفت. درنهایت برای تجزیه ‌و تحلیل داده‌های پژوهش از نرم‌افزار آماری SPSS استفاده شد و با استفاده از روشهای آمار توصیفی، آزمونهای آماری کای دو، استودنت یک نمونهای و یا ویلکاکسون، آزمون فریدمن اهداف بررسی گردید.

یافته‌ها: میانگین کتاب‌های به امانت رفته در سیستم امانت نشان داد، بیشترین آمار امانت و تمدید 10 کتاب برگزیده در اختیار تالار گردش کتاب بانوان و تالار جوانان دختر می‌باشد و عملکرد امانت کتاب در تالارهای بانوان به‌مراتب بهتر از آقایان بوده است. همچنین تفاوت معناداری بین رتبه‌بندی کتاب‌های پرمراجعه (گرفته‌شده از سیستم) با نظر کتابداران وجود داشت و کتاب دوم (لعياي عشق) با 7.64 درصد، کتاب نهم (تكرار سرنوشت) با 6.86 درصد و کتاب چهارم (آسموني) با 6.66 درصد به ترتیب در رتبه اول تا سوم برترین کتاب‌ها ازنظر کتابداران قرار داشت. یافته‌های پژوهش نشان داد، شاخص جریان‌های سیاسی، رویدادهای جاری و شاخص برگزاری مسابقه از سوی نهادها و سازمان‌ها بالاترین رتبه را در جدول به خود اختصاص دادند. آزمون فرضیه اول نشان داد بین شاخص‌های تعیین‌شده کتاب‌های پرمراجعه ازلحاظ اهمیت اختلاف معنی‌داری وجود ندارد. با آزمون فرضیه دوم نیز مشخص شد، شاخص شهرت نویسنده و ناشر، بالاترین رتبه را نسبت به سایر شاخص‌ها دارا نیستند.

نتایج: به‌طورکلی، تفاوت معنی‌داری بین شاخص‌های کتاب‌های پرمراجعه از دیدگاه کتابداران کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی با اعضای آن وجود دارد. زیرا کتابداران برخلاف اعضای کتابخانه، شاخص جریان‌های سیاسی، رویدادهای جاری و شاخص برگزاری مسابقه از سوی نهادها و سازمان‌ها را مهم‌ترین شاخص می‌دانند. لذا توجه به نظرات کتابداران ضروری به نظر می‌رسد و تدوین شاخص‌ برای سایر کتابخانه‌ها پیشنهاد می‌شود.

کلیدواژه: کتاب‌های پرمراجعه، کتابخانهها، شاخصها، کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی.

مقدمه

از زمانی که مطلبی نوشته شد و از زمانی که نوشته‌ای در مکانی حفاظت شد، خوانده شدن نوشته توسط دیگران در نظر بود که با رواج صنعت چاپ يا رواج آموزش ‌و پرورش، بر‌ تعداد‌ خوانندگان‌ بالقوه هر نوشته افزوده شد. بـا افـزايش تـعداد و تنوع نوشته‌ها، بر‌ تعداد‌ و تنوع خوانندگان نيز افزوده شد (قريشي، 1383) بنابراین تولید محتوی باهدف خوانده شدن منتشر می‌شود. «حسینی نیک» در توصیفی موجز و مختصر این‌چنین بیان می‌کند که: «نشر کتاب در هر وضعیتی دارای ۴ رکن است؛ پدیدآورنده، ناشر، فروشنده و خریدار (1394). یعنی هر کتابی که نوشته می‌شود، نهایتاً به خریدار و خواننده ختم می‌شود.

کتابخانه‌ها نیز به‌عنوان کانون گردآوری و ارائه مواد خواندنی در جامعه فعالیت می‌کنند. «رانگاناتان»[[1]] فیلسوف و استاد برجسته کتابداری و اطلاع‌رسانی، در اصول پنج‌گانه کتابداری، دو اصل را به‌طور ویژه به خواندن اختصاص داده است: "هر کتابی برای خواننده‌اش و هر خواننده‌ای کتابش". (دایرهالمعارف کتابداری و اطلاع‌رسانی،1381: 862) به عبارتی اساس و بنای کتابخانه‌ها گردآوری، سازمان‌دهی، حفاظت و اشاعه منابع اطلاعاتی برای خواندن است. بنابراین در این بلبشو و کثرت انتشارات، یافتن کتاب موردعلاقه، مفید و متناسب با نیاز و خواسته مراجعان کار آسانی به نظر نمی‌رسد. برای شناسایی کتاب‌ها و منابعی که مطابق ذوق و خواسته مراجعان باشد، نیاز به شاخص و معیار می‌باشد. هرچند بافت و بوم هر منطقه و کشور، علایق، سلایق، اعتقادات، باورها، نیازهای مراجعان هر منطقه با منطقه دیگر متفاوت است و در چنین فضا و شرایطی نمی‌توان برای همه نسخه‌ای واحد پیچید. بنابراین استانداردها و شاخص‌های هر منطقه با منطقه دیگر متفاوت است، هرچند شباهت‌هایی باهم دارند که شباهت‌ها و اشتراکات می‌تواند ملاک عمل قرار گیرد.

متخصصان و کارشناسان برای تشویق مردم به مطالعه سعی می‌کنند کتاب‌های پرمخاطب و پرمراجعه را شناسایی نموده و در فهرست‌ها و دسته‌بندی‌های عمومی و موضوعی به دیگران معرفی نمایند. شاید مهم‌ترین دلایل تهیه این فهرست‌ها، «1) ایجاد یک فهرست الهام‌بخش برای کسانی که عاشقانه به دنبال کتاب‌های جدید برای خواندن می‌گردند، 2) معرفی کتاب‌هایی که تاکنون اسم آن را خواننده نشنیده است، 3) معرفی و تشویق به خواندن کتاب‌هایی که هرگز فکر نمی‌شود، جذابت داشته باشند 4) و درنهایت با معرفی یک کتاب، به‌سادگی این مفهوم القا می‌شود که خواندن، یک امر ضروری است.» (2015, why to read). حال که اهمیت و ضرورت تهیه فهرست و دسته‌بندی کتاب‌ها تا حدودی مشخص شد، اهمیت شناسایی شاخص‌ها و معیارهایی برای انتخاب کتاب‌های پرمراجعه آشکارتر می‌شود. حال شناسایی و استخراج این شاخص‌ها مسئله‌ای است که در این پژوهش به آن پرداخته‌شده است. کتابخانه آستان قدس رضوی با قدمتی هزارساله و مجموعه‌ای بی‌نظیر و مراجعان فراوان که " تعداد اعضای آن در سال گذشته، به بیش از 130 هزار نفر رسید و همچنین روزانه پذیرای حدود 3500 مراجعه‌کننده است"(زاهدی، 1394)، نیاز به شاخص‌هایی دارد تا کتاب‌های پرمراجعه خود را شناسایی نماید. هرچند تاکنون درزمینهٔ تعیین شاخصهای مرتبط با کتاب‌های پرمراجعه پژوهشی جدی صورت نگرفته است، اما این مقاله بر آن است تا با بررسی عوامل مطالعه و اقبال خوانندگان به کتاب‌ها بر اساس کتاب‌های پرمراجعۀ سال 1393 کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی، شاخصهای تعیین کتاب پرمراجعه از دید کتابداران این کتابخانه را شناسایی و تدوین نماید.

همچنین در اهمیت و ضرورت انجام پژوهش می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

- کمک به امر مجموعه‌سازی در کتابخانه‌ها با تأکید بر کتاب‌های پرخواننده

- ارائه الگویی مناسب جهت مشخص ساختن کتاب‌های هسته، برای تشکیل کتابخانه‌های آینده بر اساس شاخص استخراج‌شده

- صرفه‌جویی در هزینه‌های خرید کتاب‌های غیرضروری، تکراری و...

- حذف کتاب‌های غیرضروری و بدون مراجعه‌کننده از مجموعه کتابخانه‌ها بر اساس شاخص‌ها

- توجه نویسندگان در نگارش کتاب‌ها و مطالب خود به شاخصهای موردنظر خوانندگان در مراجعه به کتاب‌های آنان.

پرسش‌ها و فرضیه‌های پژوهش

پرسش‌های پژوهش:

1. بیشترین کتاب‌های به امانت رفته در سیستم امانت (10 کتاب برتر) متعلق به کدام بخش و کدام رده موضوعی هستند؟

2. آیا تفاوتی بین رتبه‌بندی کتاب‌های پرمراجعه (گرفته‌شده از سیستم) با نظر کتابداران وجود دارد؟

3. مهم‌ترین شاخص انتخاب کتاب از دیدگاه کتابداران کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی کدام شاخص است؟

پیشینه پژوهش

با بررسی‌های به‌عمل‌آمده استاندارد مدونی در خصوص کتاب‌های پرمراجعه یافت نشد. هر کتابخانه، گروه یا سایت، شاخص و معیار خاصی دارند و بر مبنای آن اقدام به تقسیم‌بندی و انتشار لیست‌های گوناگون می‌کنند. فهرست کتاب‌های زیادی با زبان گوناگون و سطوح مختلف تهیه و ارائه می‌شود. به‌عنوان‌مثال لیستی از کتاب‌هایی که در سایت «چرا خواندن» به زبان انگلیسی ارائه‌شده بدین شرح است: «بهترین کتاب‌ها تا زمان حال، بهترین کتاب‌ها برای بزرگسالان و جوان، بهترین کتاب‌ها از قرن بیستم، بهترین کتاب‌های این دهه، بهترین کتاب‌ها برای مردان، بهترین داستان تاریخی، 8 عنوان از جالب‌ترین و خنده‌دارترین کتاب‌ها، کتاب‌های برنده جایزه نوبل در ادبیات، 6 کتاب از برندگان کلاسیک که شما باید بخوانید، 10 کتاب پرفروش در همه زمان‌ها، 5 کتاب که یک معامله­گر، برای موفقیت در بورس باید بخواند و...». (2015, why to read).

همچنین به کتاب مفصلی با عنوان «1001 کتاب که قبل از مرگ باید آن را بخوانید» می‌توان اشاره کرد. «این کتاب، مرجع ادبی است که توسط بیش از یک‌صد تن از منتقدان ادبی در سراسر جهان گردآوری‌شده [2] و توسط پیتر باکسال، استاد زبان انگلیسی در دانشگاه ساسکس، ویرایش شده است. هر عنوان کتاب با یک خلاصه کوتاه و نقدی مختصر آورده شده و توضیح داده است که چرا این کتاب انتخاب‌شده است» (2015). ارائه لیست‌های مذکور به دو شکل ارائه می‌شود. شکل سنتی و کاغذی که اغلب در فروشگاه‌ها و نمایشگاه‌ها در اختیار مشتریان قرار داده می‌شود و قالب الکترونیکی آن‌که اخیراً در سایت‌های مختلفی به‌ویژه در کشورهای پیشرفته رونق به سزایی یافته است.

با بررسی‌هایی که در مورد واکاوی و بررسی شاخص‌های کتاب‌های پرمراجعه در داخل و خارج کشور انجام شد، کار پژوهشی قابل‌ملاحظه‌ای یافت نشد. با توجه به هدف مقاله که تعیین شاخص‌های کتاب‌های پرمراجعه از دیدگاه کتابداران است، بامطالعه و بررسی متون علمی و با استفاده از روش دلفی ابتدا سؤالاتی تهیه شد و از چند نفر از اساتید رشته علم اطلاعات و دانش شناسی و تعدادی از متخصصان حرفه نظرخواهی شد و پس از دریافت نظر اساتید و متخصصان شاخص‌هایی تدوین و گردآوری شد. شاخص‌هایی گردآوری‌شده شامل 13 مورد است که به ترتیب عبارت‌اند از: 1) شاخص محتوی کتاب، 2) مشهور بودن نویسنده کتاب، 3) مشهور بودن مترجم، 4) مشهور بودن ناشر، 5) مشخصات ظاهری کتاب (طراحی مناسب جلد، صفحات و...)، 6) تبلیغات تجاری ناشران و کارگزاران از طریق ارسال پیامک، ایمیل، تبلیغ در نشریات و رسانه‌های گروهی و ...، 7) جدید بودن مطالب و سبک نگارش کتاب، 8) تیراژ و چاپ‌های متعدد کتاب، 9) توصیه کتابداران، 10) توصیه دیگر خوانندگان، 11) برگزاری مسابقه از سوی نهادها و سازمان‌ها، 12) جریان‌های سیاسی، رویدادهای جاری و رسانه­ای و 13) منبع اصلی و مادر در حوزه موضوعی مراجعان.

در اینجا به پژوهش‌های که بی‌ارتباط با پژوهش حاضر نیست اشاره می‌شود.

فدائی، غلامرضا (1391) در مقاله خود با عنوان «کارکردهای جدید برای کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی»، به تقسیم کارکردهای کتابخانه‌ها به دو بخش آموزش و سرگرمی می‌پردازد. وی در مقاله خود بیان می‌دارد کتابخانه‌ها برای عمل به اهداف خود به طبقه‌بندی و سطح‌بندی منابع می‌پردازند و کتاب‌ها را سوای از محتوا، سبک نگارش و انگیزه نویسنده از نگارش کتاب و مشخصات خاص آنان به لحاظ موضوعی در کنار هم قرار می‌دهند. بنابراین فهرست‌نویسی کتاب نمی‌تواند به‌طور کامل کتاب را به خواننده معرفی نماید. ممکن است این کارکردها آرمانی به نظر برسند امّا می‌توان آن را جزء کارکردهای جدید کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی جهت ترویج فرهنگ مطالعه و تبدیل کتابخانه‌ها از حالت ایستا به حالت پویا دانست.

سالاری (1391) در پایان‌نامه خود با عنوان «واکاوی و تبیین عوامل عمده موثر بر فرهنگ مطالعه در ایران و ارائه مدلی مناسب برای توسعه آن» که باهدف شناسایی، دسته‏بندی، تعیین اهمیت نسبی، تعیین شکاف بین وضعیت موجود و وضعیت مورد انتظار و‏ اولویت‏بندی اثربخشی عوامل مؤثر بر فرهنگ مطالعه به‌منظور ارائه مدلی مناسب برای توسعه فرهنگ مطالعه در ایران انجام ‌شده است. عوامل مؤثر بر فرهنگ مطالعه با مرور متون و نظرخواهی از برخی اندیشمندان در سطح کشور شناسایی و بر پایه مدلی در سه لایه تحت عنوان لایه ارزش‏ها و باورها، لایه قواعد و لایه جلوه‏ها دسته‏ بندی نموده است. در ذیل هر لایه، مؤلفه‏های اصلی: کتابخانه، جامعه، دولت، نظام آموزشی، حوزه نشر، خانواده و فناوری‏‏ اطلاعات و رسانه‏های گروهی و در زیر هر مؤلفه اصلی، مؤلفه‏های فرعی و در نهایت شاخص‌ها قرارگرفته و درمجموع 154 شاخص عمده مورد تأیید قرارگرفته است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد در مرحله اول تحقیق، وضعیت کمّی مؤلفه‏‏های اصلی لایه‏های سه‏گانه فرهنگ مطالعه که لایه قواعد با 75/43 درصد بیشترین و لایه ارزش‏ها با 25 درصد کم‌ترین مؤلفه‏‏های اصلی را به خود اختصاص داده ‏است. نتایج رتبه‌بندی نشان ‏داد میان میزان اهمیت لایه‌های سه‏گانه فرهنگ مطالعه، مؤلفه‏های اصلی (جامعه، نظام آموزشی، خانواده، حوزه نشر) لایه ارزش‏ها و میان مؤلفه‏های اصلی (جامعه، دولت، نظام آموزشی، خانواده، حوزه نشر، کتابخانه و فناوری اطلاعات و رسانه‏های گروهی) لایه قواعد، تفاوت معنی‌داری نیست. اما نتایج رتبه‌بندی مؤلفه‏های اصلی در لایه جلوه‏ها نشان ‏داد که بین آن‌ها تفاوت معنی‌داری بوده است. نتایج مرحله دوم تحقیق نشان ‏داد که بین وضعیت موجود و وضعیت مورد انتظار در سه لایه فرهنگ مطالعه تفاوت معنی‌داری وجود دارد. در مرحله سوم تحقیق اولویت‌بندی اثرات مؤلفه‏‏های اصلی لایه‌های سه‏گانه فرهنگ مطالعه مشخص شد به ترتیب نظام آموزشی، خانواده، جامعه، کتابخانه، حوزه چاپ و نشر، فناوری‏ اطلاعات و رسانه‏های گروهی و دولت در فرهنگ مطالعه ایران تأثیرگذار بوده‏اند. درنهایت ضمن ارائه پیش‏فرض‏هایی برای پیاده‌سازی مدل، با توجه به نتایج حاصل از سه مرحله تحقیق، مدل عملیاتی توسعه فرهنگ مطالعه در ایران ارائه و راهکارهایی برای اجرای آن پیشنهاد گردیده است.

در خارج از کشور نیز با بررسی‌ها و کندوکاوهای متعدد در سایت‌ها و پایگاه‌های اطلاعاتی چند مورد یافت شد که از جنبه‌هایی با موضوع موردمطالعه شباهت دارد.

«ویگفیلد [3] و گـاتري [4]» (1995) در پروژه‌ای 2 سـاله در مرکـز ملـی پژوهـشی خوانـدن، با هدف ارزیـابی انگیزه‌های متفاوت خواندن کودکان و تفاوت‌های پایۀ تحصیلی، زمان مطالعه و... 105 نفر از دانش آموزان مقـاطع چهارم و پنجم ابتدایی (59 نفر از کلاس چهارم و 46 نفر از کلاس پـنجم، 47 نفـر دختـر و 58 نفـر پـسر) را در یک مدرسۀ ابتدایی در مریلند جنوبی بررسی کردند. تحلیـل عـاملی و تحلیل پایایی این پرسشنامه نشان داد جنبه‌هایی مثـل خوانـدن به‌قصد اثربخشی و خوانـدن به‌قصد چالش‌برانگیزی و کنجکاوي، خواندن به‌قصد لذت، خواندن به‌قصد شـناخته شـدن، خوانـدن بـه دلایـل اجتمـاعی و رقابت، پایایی بالایی دارند و جنبه‌هایی مثل خواندن به دلیل اهمیت، خواندن به‌قصد نمره، تکلیـف و خوانـدن به‌قصد اجتناب، پایایی کمتري داشتند. دختـران نـسبت بـه پـسران، به‌طورکلی، انگیزه‌های بیشتري براي خواندن دارند و علاوه بر ایـن، همچنـین دختـران نـسبت بـه پـسران در برنامـه خوانـدن مدرسه بیشتر فعال‌اند؛ هرچند این تفاوت، چندان زیاد نبود. تحلیل همبستگی نشان داد تعداد جنبه‌های انگیزه‌های خواندن دانش آموزان با میزان خواندن آن‌ها در برنامۀ خواندن مدرسه رابطه دارد.

در پژوهش «پرلز»[5] (2001)، مهم‌ترین متغیرهاي پیشین‌های در عملکرد سواد خواندن دانـش آمـوزان ایـران بررسی شد. در مطالعه‌ای که بر روي 7426 نفر انجام شد، مشخص گردید عامل جنسیت در عملکرد خواندن، مؤثر است و عملکـرد دختران با عملکرد پسران، تفاوت معنادار دارد و دختران، ازاین‌جهت در سطح بـالاتري قـرار دارنـد. در مـورد انگیزه خواندن به‌قصد کسب و کاربرد اطلاعات طبق این پژوهش دختران، میانگین عملکرد بیـشتري از پـسران داشته‌اند. (به نقل از کریمی،1383).

«هالی برتون»[6]، «بوچانان»[7] و «کارستنس»[8] (2011) در مقاله خود با عنوان «خدمت به تمام افراد: مجموعه‌های پرطرفدار و محبوب در کتابخانه‌های دانشگاهی» به بررسی موردی کتابخانه دانشگاه هانتر در وسترن کارولینا پرداختند که دارای مجموعه‌ای از کتاب‌های ممتاز و کاملاً برجسته از مجموعه عمومی کتابخانه است و باهدف دستیابی به اهداف والای مطالعه و کمک به دستیابی همه افراد فراهم‌ شده است. توسعه کُند این مجموعه منعکسکننده نگرانی خاص کتابخانه برای مجموعه‌سازی آن است اما گردش منابع آن نشان‌دهنده ارزش آن می‌باشد. در این پژوهش مشخص گردید که متوسط تعداد امانت توسط گروه‌های استفادهکننده از کتابخانه که شامل دانشجویان، کارکنان، فارغ‌التحصیلان، متخصصان و ... از کتاب‌های مجموعه محبوب، 18 بار بیشتر از کتاب‌های مجموعه عمومی می‌باشد. انتخابکنندگان مجموعه کتاب‌های محبوب پس از دریافت این کتاب‌ها آن‌ها را بر اساس تعداد امانت و بررسی گروه‌های خواننده آن به مجموعه منابع پرخواننده و محبوب منتقل می‌نمایند. استفاده بالا از مجموعه کتاب‌های محبوب نشان می‌دهد که کتابخانه‌های دانشگاهی می‌توانند بدون صرف هزینه اضافی خرید کتاب برای تشکیل مجموعه محبوب از بررسی مجموعه موجود به مجموعه کتاب‌های پر خواننده دست یابند. هدف این مقاله پشتیبانی و حمایت از مجموعه‌سازی کتاب‌های محبوب در کتابخانه‌های دانشگاهی است. این مقاله بر اساس بررسی متون موجود و سابقه اطلاعات متون محبوب در محیط کتابخانه دانشگاهی نوشته‌شده است. این مطالعه موردی اساس کار را برای اجرای مقرون‌به‌صرفه مراحل مجموعه‌سازی مجموعه محبوب کتابخانه‌های دانشگاهی فراهم می‌کند.

روش پژوهش

پژوهش حاضر از نوع پیمایشی و هدف آن کاربردی است. جامعه آماری 34 نفر از کتابداران شاغل در کتابخانه آستان قدس رضوی که در بخش‌های گردش کتاب (آقایان و بانوان)، قفسه باز (آقایان و بانوان) و جوانان و

نوجوانان (آقایان و بانوان) مشغول فعالیت می‌باشند را در برمیگیرد. پس از تدوین شاخص‌ها که توضیح آن در قسمت پیشینه پژوهش آورده شد، ابتدا برای شناسایی کتاب‌های پرمراجعه در سال 1393 از نرم‌افزار کتابخانه مرکزی، گزارش کتاب‌های به امانت رفته به ترتیب هر بخش گرفته شد. پس از بررسی، مشخص شد برخی کتاب‌ها جلدی هستند و یا نسخه‌های موجود در هر عنوان بیش از سایر بخش‌هاست. لذا برای جلوگیری از بروز خطا، جمع کل کتاب‌های به امانت رفته و تمدیدشده را بر تعداد نسخه‌های آن تقسیم و میانگین آن ملاک محاسبه قرار داده شد که اطلاعات کامل آن در جدول 1 آورده شده است. سپس با استفاده از اطلاعات و گزارش‌های به‌دست‌آمده از نرم‌افزار، برای گردآوری نظرات کتابداران، پرسشنامه‌ای محقق ساخته که دارای 13 سؤال بسته و 1 سال باز بود، تهیه و توزیع شد. ضریب آلفای کرونباخ محاسبه‌شده از طریق نرم‌افزار برای پرسشنامه 91/0 تعیین شد که پایایی مطلوب و قابل قبولی است. سپس به‌وسیله نرم‌افزار آماری SPSS با استفاده از روش­های آمار توصیفی، آزمونهای آماری کای دو، استودنت یک نمونهای و یا ویلکاکسون، آزمون فریدمن مورد تحلیل و ارزیابی قرارگرفته است.

جدول 1: تعیین 10 کتاب پرمراجعه با استفاده سیستم امانت کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی

ردیف

عنوان

فراوانی

امانت

فراوانی تمدید

جمع فراوانی امانت و تمدید

عنوان بخش

تعداد نسخه

تعداد

تعداد بر نسخه

جمع

مشخصات کتابشناختی

شماره دیویی

1

‏دانشنامه گياهان دارويي و ميوه‌ها:

52

14

66

گردش بانوان

1

24

24

66

رضا محمدي جاويدي.- اصفهان: آفتاب خوبان...، ۱۳۹۰

م ۶۱۵ /۳۲۰۳ م‏ ۳۵۴ د‏

جوانان پسر

1

21

21

گردش آقایان

1

13

13

جوانان دختر

1

8

8

مخزن

2

0

0

2

‏لعياي عشق

55

7

62

جوانان دختر

4

52

13

62

فروزنده عدالت.- تهران: بوستان، ۱۳۸۹.

۸فا‏۳ /۶۲ ع‏ ۴۶۴ ل‏

گردش آقایان

2

5

2.5

جوانان پسر

1

5

5

مخزن

2

0

0

3

‏ادريس

53

11

64

جوانان دختر

1

30

30

49

مينا مهدوي‌نژاد؛ ويراستار مرضيه هاشمي.- تهران: نشر علي، ۱۳۸۹.

۸فا‏۳ /۶۲ م‏ ۸۶۵ الف

گردش بانوان

2

30

15

جوانان پسر

1

3

3

گردش آقایان

1

1

1

مخزن

2

0

0

4

‏آسموني

42

5

47

گردش بانوان

1

29

29

47

عاطفه رشنو؛ ويراستار: محمدرضا دربيگي.- تهران: شالان: پرسمان، ۱۳۹۰

۸فا۳ /۶۲ ر ۵۴۳ آ

جوانان دختر

1

18

18

جوانان پسر

1

0

0

مخزن

2

0

0

5

‏راز نياز

85

15

100

گردش بانوان

2

52

26

44

راز نياز/ زهرا اسدي.- تهران: شادان، ۱۳۸۳

۸فا۳ /۶۲ الف۴۹۹ر

جوانان دختر

3

45

15

گردش آقایان

2

4

2

جوانان پسر

1

1

1

مخزن

2

0

0

6

‏كسي مي‌آيد

38

5

43

گردش بانوان

1

30

30

43

مريم رياحي.- تهران: پرسمان، ۱۳۸۸.

۸فا۳ /۶۲ ر ۹۱۴ ک

جوانان دختر

1

13

13

مخزن

2

0

0

7

‏شيرين

92

10

102

جوانان دختر

6

57

9.5

41.4

م. مودب‌پور.- تهران: شادان، ۱۳۸۰

۸فا‏۳ /۶۲ م‏ ۸۲۹ ش‏

گردش بانوان

1

23

23

گردش آقایان

3

22

7.3

جوانان پسر

3

5

1.6

مخزن

2

0

0

8

‏كوه شيشه‌اي

45

7

52

گردش بانوان

1

28

28

40

مريم جعفري.- تهران: شادان، ۱۳۸۶

۸فا۳ /۶۲ ج۴۶۲ک

جوانان دختر

2

24

12

گردش آقایان

1

0

0

مخزن

2

0

0

9

‏تكرار سرنوشت

34

6

40

گردش بانوان

1

29

29

40

فاطمه نعمتي؛ ويراستار: مژگان مظفري.- تهران: شالان، ۱۳۹۲

۸فا۳ /۶۲ ن ۵۳۹ ت

گردش آقایان

1

11

11

مخزن

2

0

0

10

‏دريا

67

14

81

جوانان دختر

2

29

14.5

35.7

ماندانا معيني (مودب‌پور).- تهران: علم، ۱۳۸۱

۸فا‏۳ /۶۲ م‏ ۶۸۴ د‏

گردش بانوان

2

36

18

گردش آقایان

5

16

3.2

مخزن

2

0

0

 

 

یافته‌ها

تحلیل اطلاعات جمعیت شناختی

اطلاعات توصیفی حاصل از تجزیه‌ و تحلیل پرسشنامه نشان داد، 75/68 درصد از پاسخ‌دهندگان زن و 25/31 درصد مرد هستند. گروه سنی 31 تا 40 سال با 67 درصد بیشترین گروه سنی را تشکیل می‌دهند. بالاترین فراوانی در قسمت میزان تحصیلات به پاسخ‌دهندگان لیسانس با 06/60 درصد و رتبه بعدی به گروه فوق‌لیسانس با 24/24 درصد اختصاص دارد. یافته‌ها نشان داد 93 درصد از پاسخ‌دهندگان دارای مدرک کتابداری هستند و فقط 7 درصد مدرکشان کتابداری نیست. وضعیت استخدامی 7/66 درصد از پاسخ‌دهندگان رسمی پیمانی و 27 درصد شرکتی است. نتایج نشان می‌دهد که پاسخ‌دهندگان ازلحاظ سنی در سطح میان‌سالی هستند و این امتیازی برای سازمان است که نیروهای جوان و پرتوانی را در اختیار دارد. ازلحاظ سطح تحصیلات، 85 درصد پاسخ‌دهندگان داری مدرک لیسانس و فوق‌لیسانس هستند که آن‌هم نشانگر برخورداری سازمان از نیروهای دانشی است. همچنین رشته بیش از 90 درصد آن‌ها مرتبط با رشته تحصیلی آن‌ها یعنی کتابداری و اطلاع‌رسانی است که مبین تخصص گرایی و به‌کارگیری نیروهای متخصص در تالارها می‌باشد.

 

پاسخ به سؤالات پژوهش:

پاسخ سؤال اول: بیشترین کتاب‌های به امانت رفته در سیستم امانت (10 کتاب برتر) متعلق به کدام بخش و کدام رده موضوعی است؟

 

برآیند و میانگین کتاب‌های به امانت رفته در سیستم امانت نشان داد، بیشترین آمار امانت و تمدید 10 کتاب برگزیده با فراوانی 222 بار در اختیار گردش کتاب بانوان است. رتبه دوم را تالار جوانان دختر، با میانگین 133 عنوان کتاب، در اختیار دارد. رتبه‌های بعدی هم با 40 عنوان به گردش امانت آقایان و 6/31 عنوان کتاب به تالار جوانان پسر اختصاص دارد. ازلحاظ موضوعی به‌جز کتاب اول (دانشنامه گياهان دارويي و ميوه‌ها...) که با میانگین 66 بار امانت، به رده 600 یعنی علوم کاربردی اختصاص دارد، مابقی کتاب‌ها که 90 درصد کتاب‌ها را تشکیل می‌دهند به رده 800 و ادبیات اختصاص دارد. شایان‌ذکر است کتاب‌های مذکور اختصاصاً به رده 62/3 فا 8 تعلق دارد. آمار فوق نشان‌دهنده این واقعیت است که خانم‌ها بیشتر از آقایان به مطالعه علاقه نشان می‌دهند و بیشتر کتاب‌هایی را که به امانت برده‌اند کتاب‌های رمان و داستان بوده است. نکته قابل‌تأمل این است که به‌جز کتاب اول، هیچ کتاب علمی، تاریخی، هنری و ... در بین 10 کتاب برتر دیده نمی‌شود.

 

جدول 2: فراوانی بیشترین کتاب‌های به امانت رفته (10 کتاب برتر) بر اساس عنوان بخش و رده موضوعی

 

فراوانی تعداد نسخه‌های به امانت رفته

اولویت کتاب‌ها

کتاب اول

کتاب دوم

کتاب سوم

کتاب چهارم

کتاب پنجم

کتاب ششم

کتاب هفتم

کتاب هشتم

کتاب نهم

کتاب دهم

جمع کل

رده موضوعی

نام بخش

رده 600

رده 800

رده 800

رده 800

رده 800

رده 800

رده 800

رده 800

رده 800

رده 800

گردش امانت بانوان

24

-

15

29

26

30

23

28

29

18

222

تالار جوانان دختر

8

13

30

18

15

13

9.5

12

-

14.5

133

گردش امانت آقایان

13

2.5

1

-

2

-

7.3

-

11

3.2

40

تالار جوانان پسر

21

5

3

0

1

-

1.6

-

-

-

31.6

 

پاسخ سؤال دوم: آیا تفاوتی بین رتبه‌بندی کتاب‌های پرمراجعه (گرفته‌شده از سیستم) با نظر کتابداران وجود دارد؟

با توجه به نتایج به‌دست‌آمده از آزمون فریدمن برای رتبه‌بندی کتاب­ها بر اساس امتیازهای اختصاص‌یافته توسط پاسخ‌دهندگان می­توان گفت که در سطح خطای 5 درصد، پاسخ‌دهندگان معتقد بوده­اند که امتیاز این ده کتاب یکسان نمیباشد(0.001>p). لذا بر اساس جدول شماره 2، کتاب دوم (لعياي عشق) با 64/7 درصد، کتاب نهم (تكرار سرنوشت) با 86/6 درصد و کتاب چهارم (آسموني) با 66/6 درصد به ترتیب در رتبه اول تا سوم قرار دارند.

یافته‌ها نشانگر این مطلب است که اختلاف بین نظر کتابداران و مراجعان به کتاب‌های پرمراجعه وجود دارد. به عبارتی کتاب نهم با عنوان «تكرار سرنوشت» با 86/6 درصد، در رتبه دوم جدول اولویت انتخاب کتابداران قرار دارد که حاکی از آن است تناسبی بین شاخص‌های کتابداران و مراجعان وجود ندارد. این اختلاف دیدگاه می‌تواند در تصمیم‌گیری‌ها، مجموعه‌سازی، انتخاب کتاب کتابداران مؤثر باشد. همچنین ممکن است کتابداران، کتاب‌هایی را انتخاب کنند که مطابق با نیاز و سلایق خوانندگان نباشد و این امر باعث بی‌استفاده بودن کتاب‌ها در قفسه‌ها باشد. همچنین برخی از کتاب‌ها مراجعان زیادی دارند و نیاز است نسخه بیشتری تهیه شود، که در صورت عدم شناخت دقیق از مجموعه این امر مورد غفلت واقع خواهد شد.

 

جدول شماره 3: اولویت کتاب‌های پرمراجعه از دیدگاه کتابداران

 

ردیف

رتبه کتاب

عنوان کتاب

میانگین

1

دوم

‏لعياي عشق

7.64

2

نهم

‏تكرار سرنوشت

6.86

3

چهارم

آسموني

6.66

4

سوم

‏ ادريس

6.52

5

ششم

كسي مي‌آيد

5.78

6

اول

دانشنامه گياهان دارويي و ميوه‌ها

5.47

7

پنجم

‏راز نياز

4.91

8

دهم

‏دريا

4.26

9

هشتم

كوه شيشه‌اي

3.93

10

هفتم

شيرين

2.98

 

پاسخ سؤال سوم: مهم‌ترین شاخص‌های انتخاب کتاب از دیدگاه کتابداران کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی کدم‌اند؟

یافته‌های پژوهش نشان داد، شاخص جریان‌های سیاسی، رویدادهای جاری با میانگین 96/8 درصد، بالاترین رتبه را به خود اختصاص داد. همچنین شاخص برگزاری مسابقه از سوی نهادها و سازمان‌ها با 90/8 درصد، تبلیغات تجاری ناشران و کارگزاران از طریق ارسال پیامک، ایمیل، تبلیغ در نشریات و رسانه‌های گروهی با 51/8 درصد، منبع اصلی و مادر در حوزه موضوعی مراجعان با 34/8 درصد به ترتیب در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. از سوی دیگر شاخص محتوی با 21/5 درصد، شهرت نویسنده با 34/5 درصد و شهرت مترجم با 78/5 درصد به ترتیب در پایین‌ترین رتبه شاخص‌ها قرار گرفتند. یافته‌های حاصل از پژوهش از دیدگاه کتابداران مبین این واقعیت است که مراجعان کتابخانه به‌جای اینکه بیشتر به دنبال محتوی و شهرت نویسنده و ناشر کتاب باشند، تحت تأثیر جریان‌های سیاسی، رویدادهای جاری و رسانه‌ای قرار دارند. همچنین کتاب‌هایی که از طریق برگزاری مسابقات و به‌وسیله تبلیغات تجاری ناشران و کارگزاران، به روش‌های نوین نظیر ارسال پیامک، ایمیل، تبلیغ در نشریات و رسانه‌ها معرفی‌شده‌اند، بالاترین خواننده را دارند.

 

جدول شماره 4: تعیین شاخص‌های کتاب‌های پرمراجعه به تفکیک کتاب‌ها

 

جمع کل

دريا

تکرار سرنوشت

كوه شيشه‌اي

شيرين

كسي مي‌آيد

راز نیاز

‏آسموني

ادريس

‏لعياي عشق

دانشنامه گياهان دارويي

شاخص

ردیف

5.21

5.69

5.09

5.78

5.56

5.16

5.25

4.96

4.96

4.88

4.25

محتوی

1

5.78

4.51

5.82

4.65

4.75

5.31

5.38

6.68

6.68

6.62

7.75

شهرت نویسنده

2

5.34

4.43

5.32

4.32

4.21

4.69

5.46

5.91

5.91

6.10

7.01

شهرت مترجم

3

6.30

6.84

6.25

5.43

5.47

6.63

5.29

6.06

6.06

6.15

7.84

شهرت ناشر

4

7.04

7.50

7.24

7.31

7.22

7.04

6.43

7.34

7.34

6.68

6.87

مشخصات ظاهری

5

8.51

8.22

8.63

9.01

8.22

8.38

8.74

8.87

8.87

7.94

8.31

تبلیغات

6

6.11

6.21

6.32

6.44

7.13

6.09

6.62

5.49

5.49

5.93

5.25

جدید بودن مطالب و سبک نگارش

7

6.72

6.78

6.57

7.01

7.04

6.59

6.65

6.25

6.25

6.71

6.72

تیراژ و تجدید چاپ

8

6.60

6.54

6.91

6.88

7.07

6.81

7.03

6.56

6.56

6.21

5.79

توصیه کتابداران

9

7.19

7.03

7.59

7.46

7.35

7.78

7.56

6.81

6.81

6.37

6.96

توصیه دیگر خوانندگان

10

8.90

9.62

8.57

8.90

9.28

8.94

9.43

8.68

8.68

8.49

8.51

برگزاری مسابقه

11

8.96

8.97

8.71

9.31

9.09

8.79

9.09

9.07

9.07

9.09

8.51

جریان‌های سیاسی، رویدادهای جاری

12

8.34

8.66

7.97

8.50

8.06

8.78

8.09

8.34

8.34

8.85

7.22

منبع اصلی و مادر

13

 

 

جدول شماره 5: تعیین شاخص‌های کتاب‌های پرمراجعه از دیدگاه کتابداران

 

ردیف

شاخص

ميانگين پاسخ پاسخگويان

1

جریان‌های سیاسی، رویدادهای جاری و رسانه‌ای

8.96

2

برگزاری مسابقه

8.90

3

تبلیغات

8.51

4

منبع اصلی و مادر

8.34

5

توصیه دیگران خوانندگان

7.19

6

مشخصات ظاهری

7.04

7

تیراژ و تجدید چاپ‌

6.72

8

توصیه کتابداران

6.60

9

شهرت ناشر

6.30

10

جدید بودن مطالب و سبک نگارش

6.11

11

شهرت نویسنده

5.78

12

شهرت مترجم

5.34

13

محتوی

5.21

 

آزمون فرضیه‌ها:

فرضیه 1: بین شاخص‌های تعیین‌شده کتاب‌های پرمراجعه از دیدگاه کتابداران لحاظ اهمیت اختلاف معنی‌داری وجود دارد.

فرض H0 را عدم وجود رابطه و فرض H1‌ را وجود رابطه در نظر می‌گیریم و با استفاده از آزمون فریدمن، فرض خود را آزمون می‌کنیم كه طبق جدول 6 نتايج زير به دست آمد. ملاحظه می‌گردد كه sig=0.000 چون بيشتر از 05/0 نشد، پس فرض اوليه رد می‌شود. يعني بین شاخص‌های تعیین‌شده کتاب‌های پرمراجعه ازلحاظ اهمیت اختلاف معنی‌داری نیست و رابطه وجود دارد.

پس می‌توان نتیجه گرفت که همه شاخص‌ها مهم و موردنظر کتابداران بوده‌اند و این‌چنین نبوده که چند شاخص را انتخاب کنند و به دیگر شاخص‌ها توجهی نداشته باشند.

 

جدول شماره 6: نتایج آزمون فریدمن برای تحلیل فرضیه اول

 

624.341

Chi-Square

12

df

000.

Asymp. Sig.

 

فرضیه 2: شاخص شهرت نویسنده و ناشر، بالاترین رتبه را نسبت به سایر شاخص‌ها دارا هستند.

با توجه به نتایج به‌دست‌آمده از آزمون فریدمن برای رتبه‌بندی کتاب‌ها (جدول شماره 2) بر اساس امتیازهای اختصاص‌یافته توسط پاسخ‌دهندگان میتوان گفت که در سطح خطای 5 درصد، پاسخ‌دهندگان معتقد بودهاند که امتیاز این ده کتاب یکسان نمیباشد(0.001>p). طبق نتایج فوق، جریان‌های سیاسی، رویدادهای جاری و رسانه‌ای با میانگین 8.96 درصد و برگزاری مسابقه از سوی نهادها و سازمان‌ها با 8.90 درصد، بالاترین رتبه را در جدول و در بین شاخص‌های 13 گانه به خود اختصاص داده‌اند. بنا نتایج فرضیه دوم نیز رد می‌شود و موردپذیرش قرار نمی‌گیرد.

 

جدول شماره 7: اولویت کتاب‌های پرمراجعه از دیدگاه کتابداران

 

ردیف

شاخص

ميانگين پاسخ پاسخگويان

1

جریان‌های سیاسی، رویدادهای جاری و رسانه‌ای

8.96

2

برگزاری مسابقه

8.90

 

بحث و نتیجه‌گیری

- پژوهش «ویگفیلد و گـاتري» (1995) و «پرلز» (2001) نشان داد، عامل جنسیت در عملکرد خواندن، مؤثر است و عملکـرد دختران با عملکرد پسران متفاوت است و دختران، ازاین‌جهت در سطح بـالاتري قـرار دارنـد. دختـران نـسبت بـه پـسران، به‌طورکلی، انگیزه‌های بیشتري براي خواندن دارند. یافته‌های این پژوهش هم نشان داد، اعضای تالارهای بانوان کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی، کتاب بیشتری نسبت به آقایان امانت‌گرفته‌اند و تفاوت فاحشی بین داده‌های به‌دست‌آمده وجود دارد که در این زمینه با پژوهش «ویگفیلد و گـاتري» و «پرلز» هم‌راستاست.

-   همچنین در مـورد انگیزه خواندن به‌قصد کسب و کاربرد اطلاعات، یافته‌های پژوهش «پرلز» نشان داد که میانگین عملکرد دختران بیـشتر از پـسران بوده است. اما یافته‌های این پژوهش نشان داد، امانت کتاب‌های داستانی توسط خانم‌ها، جنبه کاربردی صرف نداشته و از این منظر با پژوهش «پرلز» هم‌خوانی ندارد.

- یافته‌های پژوهش نشان داد، شاخص‌های موردنظر کتابداران و مراجعان کتابخانه متفاوت است که این تفاوت دیدگاه می‌تواند در درازمدت مشکلاتی را برای کتابخانه ایجاد نماید. عدم شناخت دقیق از نیاز مراجعان، باعث انتخاب و گردآوری مجموعه‌ای می‌شود که بیشتر کتاب‌های آن، نیاز مراجعان را برطرف نخواهد کرد و باعث اتلاف هزینه، نیرو و زمان و عدم پویایی کتابخانه خواهد شد.

- نتایج نشان داد علیرغم پندار قبلی و فرضیه پژوهش، کتابداران سه شاخص؛ جریان‌های سیاسی، رویدادهای جاری و رسانه‌ای و همچنین برگزاری مسابقه‌های کتاب‌خوانی و تبلیغات تجاری ناشران و کارگزاران را مؤثرترین راه برای پرمخاطب شدن و محبوبیت کتاب‌ها می‌دانند. زیرا ازنظر آن‌ها مراجعان پیش از پرداختن به محتوی کتاب، به تبلیغات رسانه‌ای توجه دارند. یافته‌های پژوهش بیانگر این مطلب است که کتابداران، مسئولین و علاقه‌مندان و متخصصان حوزه مطالعه و کتاب‌خوانی می‌بایست با استفاده از ابزارهای فوق، کتاب‌های مناسب و پر محتوی را به مخاطبین خود معرفی نمایند. روش‌ها و ابزارهای نوین نظیر پیامک، ایمیل، تبلیغ در نشریات و رسانه‌ها، ابزاری کارآمد برای تبلیغ کتاب هستند که باید از آن‌ها نهایت بهره‌برداری را کرد.

- نتایج فرضیه 1 نشان داد بین شاخص‌های تعیین‌شده کتاب‌های پرمراجعه ازلحاظ اهمیت اختلاف معنی‌داری وجود ندارد. بنابراین، تمامی شاخص‌ها از دیدگاه کتابداران باکمی شدت و ضعف دارای اهمیت هستند. بنابراین این شاخص‌ها می‌تواند ملاک عمل پژوهش‌های بعدی در سایر کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی قرار گیرد.

پیشنهادها

- پیشنهاد می‌شود کتابخانه‌های مهم و تأثیرگذار برای خود شاخص تعیین کنند تا به‌واسطه آن بتواند نیاز جامعه اطلاعاتی خود را شناسایی و برآورده نمایند. همچنین به‌طور مرتب گزارش‌هایی روزآمد از سیستم امانت خود دریافت نمایند و روند امانت و تمدید کتاب و منابع خود را کنترل و تحلیل نمایند.

- پیشنهاد می‌شود امکانات و گزینه‌هایی روی نرم‌افزارهای کتابخانه‌ای ایجاد شود تا کتابداران و کتاب‌خوانان بتوانند به لیست کتاب‌های پرمراجعه دسترسی داشته باشند. علاوه بر نرم‌افزارها، سایت‌های مربوط به کتابخانه‌ها نیز باید امکانات رصد و پیگیری کتاب‌های پرمراجعه برای مخاطبان را فراهم نماید.

- ازآنجایی‌که جریان‌های سیاسی، رویدادهای جاری و رسانه‌ای و همچنین برگزاری مسابقه‌های کتاب‌خوانی و تبلیغات تجاری ناشران و کارگزاران ابزارهای کارآمد و تأثیرگذاری در معرفی کتاب‌های پرمراجعه هستند، پیشنهاد می‌شود سازمان‌ها و نهادهای دولتی و متولیان امر مطالعه، روابط خود را با رسانه‌های گروهی اعم از دیداری شنیداری گسترش دهند.

- پیشنهاد می‌شود پژوهشی مستقل در خصوص واکاوی شاخص‌های کتاب‌های پرمراجعه از دیدگاه مراجعان و تحلیل محتوی کتاب‌های مذکور انجام گیرد. زیرا نتایج به‌دست‌آمده روشنگر و راهگشای خوبی برای کتابخانه‌ها و تصمیم­گیرندگان خواهد بود و بستری مناسب برای پژوهش‌های بعدی را فراهم خواهد نمود.

 

منابع

حسینی نیک، عباس (1394). اشتباه ۲۸ ساله در وزارت ارشاد/ چرا مردم احساس نیاز به کتاب ندارند؟ بازیابی شده در 3/6/1394، از http://www.mehrnews.com/news/2890390.

دائرة‌المعارف کتابداري و اطلاع‌رساني (1381). سر ويراستار عباس حري؛ ويراستار همکار نرگس نشاط؛ دستياران علمي محمدحسن رجبي، نرگس نشاط.- تهران: کتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران.

زاهدی، محمدهادی (1394). شمار اعضای کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی به 190 هزار نفر رسید، آستان نیوز پایگاه اطلاع‌رسانی آستان قدس رضوی، بازیابی شده در 21/5/1394، www.aqr.ir/Portal/home/?news/38388/5968/630810/

سالاری، محمود (1391). واکاوی و تبیین عوامل عمده مؤثر بر فرهنگ مطالعه در ایران و ارائه مدلی مناسب برای توسعه آن. پایان‌نامه دکتری (علم اطلاعات و دانش شناسی). استاد راهنما: محمدحسین دیانی؛ استاد مشاور: رحمت ا... فتاحی. دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی.

شیالی رانگاناتان (1394). بازیابی شده در 2/4/1394، از https://fa.wikipedia.org/wiki.

فدائی، غلامرضا (1391). کارکردهای جدید برای کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی: بهار، ش. 6. ص. 24-7.

قریشی، زهره (1383) بررسی نظر دانشجویان دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد درباره خواندن به‌قصد یادگیری خواندن به‌قصد لذت خواندن به‌قصد تصمیم‌گیری و دو اصل معقول اندیشی و کم‌ترین کوشش. كتابداری، آرشیو و نسخه پژوهی: کتابداری و اطلاع‌رسانی، زمستان، شماره 28.

كريمي،‌ عبدالعظيم (1383). بررسي اجمالي نتايج مطالعه بین‌المللی پيشرفت سواد خواندن پرلز (Pirls) (2001)، تهران: ‌وزارت آموزش‌وپرورش، پژوهشکده تعليم و تربيت.

Hallyburton, Ann W.& Buchanan, Heidi E. & Carstens, Timothy V. (2011).Serving the whole person: popular materials in academic libraries. Collection Building. 30/2, p. 109–112.

Hallyburton, Ann W. & Buchanan, Heidi E. & Carstens, Timothy V. (2011).Serving the whole person: popular materials in academic libraries. Collection Building. 30/2, p. 109–112.

1001 Books You Must Read Before You Die (2015, August 2). Retrieved July 8, 2015, from https://en.wikipedia.org/wiki/1001_Books_You_Must_Read_Before_You_Die

26 Great Reasons to Read! (2015). Retrieved July 12, 2015, from http://www. Brevard county us/docs/Files/26reasontoread.pdf.

.Why to read (2015, January 9) Why To Read: 10 Reasons Why Reading Books Will Save Your Life. Retrieved July 8, 2015, from http://whytoread.com/why-to-read-10-reasons-why-reading-books-will-save-your-life.

Wigfiled, Allan; Guthrie, John T. (1995). Dimensions of Children’s Motivations for Reading: An Initial Study. Reading Research Report. No. 34. Spring.

[1]Ranganathan

[2] 1001 Books You Must Read Before You Die

[3] Wigfiled.

[4] Guthrie.

[5] Pirls.

[6] Hallyburton.

[7] Buchanan.

[8]Carstens.

* کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانششناسی، رئیس تالار محققان کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی، رایانامه   این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید">این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید :

 

**کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانششناسی، کتابدار تالار محققان کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی، رایانامه این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید">این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید :

 

*** دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانششناسی (گرایش بازیابی اطلاعات) دانشگاه الزهرا و کارشناس مسئول گروه استاندارد نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور. رایانامه این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید">این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید :

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید